My Favourite Shoes

Haar website, 'Wonderlaars', hadden we al eerder gevonden, maar wij konden niet vermoeden dat Rachel de Kler zo uitbundig haar verhaal zou gaan vertellen toen wij vroegen om wat achtergrond informatie.
Daarom hebben wij besloten gewoon haar enthousiaste verhaal te plaatsen. Laat je meesleuren door een levenslustig ontwerpster, die laarzen maakt die je niet snel in een winkel zal tegenkomen.

Ik ben Rachel de Kler, 38 jaar oud, woon in Arnhem sinds tien jaar. Een (supergelukkige) relatie met Jochem (theatermaker en levensgenieter, dus dat staat voor lol en inspiratie).

Geboren in Zutphen, waar mijn familie woont en waar ik nog veel kom.
Zutphen en mijn verleden zijn een enorme inspiratiebron geweest voor de laarzen die ik nu maak.
Verleden
Mijn hele jeugd is omringd geweest met kunst. Mijn vader is kunstschilder en mijn moeder keramiste. Door hen was ik als kind veel op tentoonstellingen en zag van alles. Maar wat ik vooral zag, was hun eigen werk. Ik zag het werk van mijn vader; grote kleurrijke schilderijen van lange damesbenen met enorme hakken aan de voet, geschilderd in popart stijl. Ik zag de talloze hooggehakte kaplaarzen in alle kleuren, aan de benen van mijn moeder. Ik bladerde in boeken van Allen Jones en Andy Warhol.
Ik zag de enorme kleurenpracht in de vazen en schalen van mijn moeder. Er was altijd tekenpapier en stapels verf en wasco. Ik zag mijn moeder achter de draaischijf en mijn vader met verf en kwasten. Wat zij deden was het maken van kunst en het beoefenen van een ambacht. En dat is precies hetgene, dat ik nu ook ben gaan doen.
Ook het huis waar we in woonden en waar mijn ouders nog steeds in wonen, was en is vergeven van de kleuren. Mijn vader zei ooit tegen mij, dat hij ziels gelukkig wordt bij het openen van een nieuw potje verf en dan de intense diepe kleur van de verf te zien. Dat gevoel heeft hij aan mij overgedragen, wanneer ik een lap leer in een prachtige kleur door mijn handen laat gaan. Om kippenvel van te krijgen.
De laarzen die ik nu maak hadden niet bestaan zonder deze jeugd, daar ben ik van overtuigd. Het werk en leven van mijn ouders hebben een grote invloed (gehad) op de laarzen die ik nu maak.

Aanvankelijk had ik een heel andere toekomst voor ogen; ik wilde graag schrijver worden. Na de Havo ging ik Nederlands studeren, daarna communicatieleer. Vervolgens heb ik vijf jaar rondgezworven in de wereld van de journalistiek en redacties. Om mijn creativiteit kwijt te kunnen ging ik viool spelen, poseren als model in de fotografie, toneelspelen, dit alles 15 jaar lang.
Maar ik werd niet gelukkig van een leven op kantoor en achter de computer. Rond mijn 30e heb ik een grote ommezwaai gemaakt; ik ging mijn diepgewortelde passie voor schoenen achterna en maakte er mijn vak van.

Opleiding
Cursus Ambachtelijk Schoenmaken aan de S.V.G.B. (2001/2004)
Opleiding tot Onderwerkmaker in de Orthopedie (2006)

Eigenlijk doet het er niet toe; maar ik moet er wel eens om grinniken dat ik met een diploma ”doctorandus in de letteren’’ als schoenmaker in een werkplaats ben belandt. Ik heb dan over mijn werk in de orthopedie. Was ik eerst vml. hoofdelijk bezig, nu is het werken met mijn handen. Keihard werken, want in de orthopedie is het productiedraaien, zweten, spierballen kweken, de hele dag te midden van lijm, stof, gehamer en loeiende schuurmachines. En ik vind het heerlijk! Bestond er maar een universitaire kwalificatie voor het werk dat de schoenmakers doen. Want wat een groot respect heb ik gekregen voor de echte ambachtsman met gouden handen. Ik kan een hoop, maar ik heb ook nog verschrikkelijk veel te leren. Wat een vak.

Inspiratie
Zoals boven beschreven komt de inspiratie voort uit mijn jeugd, uit de laarzen die ik als kind mijn moeder zag dragen, uit het schilderwerk van mijn vader, uit hun liefde voor kleur en vorm.
De directe inspiratie voor mijn laarzen is bijna ongrijpbaar. Ik ga er nml. niet voor zitten om weer eens een nieuwe laars te bedenken. Een nieuw ontwerp komt me aanwaaien, ergens van boven of zoiets, is er op een gegeven moment opeens, als een bliksemschicht. Dan zit het beeld compleet in mijn hoofd, ik hoef het alleen nog maar uit te voeren. In mijn hoofd zit dan ook een soort enorme usb-stick met 50 paar laarzen die nog gemaakt moeten worden. Alvast tekenen op papier hoeft niet, de opslag in mijn hoofd is voldoende. Al heb ik wel een krabbel boekje waar ik soms wat in opschrijf.
Natuurlijk spelen zaken mee als stemming, een plek waar ik geweest ben, iets wat ik heb meegemaakt. Dat leidt tot ideeën. Maar meestal is dat niet concreet aan te wijzen. Uiteindelijk is het dan ook als het meedijen met de oceaan, het maakt niet uit welke kant op, alle kanten leiden tot een nieuwe laars.
Moet ik dan toch een concrete bron van inspiratie aanwijzen, dan is dat vml. kleur. Kleuren en hun combinaties bezorgen mij sterke gevoelens. Een paar lappen leer neerleggen in diverse kleuren leidt automatisch tot vormen, tot een laars. Wie weet speelt het mee dat ik, zoals dat officieel heet, “last” heb van kleurensynesthesie. Bij het horen van klanken en het lezen van woorden zie ik kleuren, continue. Die kleurenpracht moet uit mijn hoofd, ergens heen, en dat zijn mijn laarzen.
Maar het werkt ook wel eens andersom. Dan lijkt het me opeens leuk om schaatslaarzen (zie IJskristallen) te gaan maken, of een laars zonder hak (zie Liefdeslaarzen). Het idee is er al, de kleuren en de vorm zoek ik erbij. Of eerder, voel ik erbij, want echt zoeken hoeft niet. Bij het idee zit meestal meteen een kleur.
Verder is zo, dat ik enorm van het leven hou en vaak erg veel plezier ervaar bij de dingen die ik doe. Die levensvreugde is terug te zien in mijn laarzen.

Trots
Ik denk dat wij schoenontwerpers- en makers trots op onszelf mogen zijn. Het bedenken van een laars of schoen is werkelijk een vak apart. Als ik vervolgens zie wat mijn collega-schoenontwerpers allemaal bedenken, dan word ik zo laaiend enthousiast. De eigen stijl die iedereen heeft, de briljante vondsten, ontwerpen die je grijpen. Geweldig. Trots ben ik ook op Jan Jansen, een beetje de vader van de schoenontwerpers in Nederland, die zijn vleugels over ons heeft uitgeslagen en ons stuk voor stuk het nest uit laat vliegen. Ik ben trots op mijn eigen laarzen maar ook minstens zo trots op wat er hier door nog veel meer mensen in Nederland gemaakt wordt.
Overigens ook, omdat het bedenken van een schoen een is, het maken twee. Een schoen is niet als een tas. Een schoen moet ook nog passen, letterlijk. Dat betekent het je eigen maken van een eeuwenoud specifiek ambacht. Een schoen moet voldoen aan de wetten van het schoenmakersambacht, om te passen en om op te kunnen lopen. Het tarten van die wetten is ook heel erg leuk natuurlijk en dat is wat heel veel ontwerpers durven.
Werkend in de orthopedie als onderwerkmaker, ondervind ik aan den lijve wat het is om een goed paar schoenen af te leveren. Wie de schoen past trekke hem aan, en als er ook maar een millimetertje niet klopt, kan de klant met moeilijke voeten al pijn krijgen. Dat zet je wel aan het denken. Het vereist een ander soort aandacht, waarna het heerlijk is om de wetten te tarten en uit m’n bol te gaan met mijn laarzen.
Schoenen of laarzen maken voor mensen die weer willen kunnen lopen en schoenen als kunstobject. In mijn geval kunnen ze niet zonder elkaar. In beide gevallen gaat mijn hart sneller kloppen.

Profileren
Heel bewust heb ik gekozen voor het maken van laarzen. Ik maak gewoon heel erg graag laarzen! Daarom zit ik er ook geen seconde mee dat de naam Wonderlaars het maken van schoenen wellicht uitsluit. In mijn dromen en fantasieën komen voornamelijk laarzen voor. Laarzen zijn zo mooi, omdat ze een groot oppervlak hebben om op te spelen. Als een schildersdoek waarop je eindeloos alle kanten op kan met vormen en kleuren. Iets ook wat verder gaat dan de voet, maar het been bekleedt. Alsof je het been beschildert. Laarzen zijn heerlijke, grote, machtige, maffe dingen. Laarzen zijn erotisch, stoer, heftig. Nou ja, ik hou dus gewoon van laarzen, ;-)

Wat de zakelijke kant van het profileren betreft. Het allerliefste maak ik in volledige vrijheid een paar laarzen. Dus zonder commerciële of technische beperkingen. Dat is dus mijn vrije werk. Daarnaast vind ik het geweldig om een uniek paar laarzen te maken in opdracht. Zodat de drager een paar laarzen krijgt aangemeten, geheel gemaakt volgens zijn wensen, zijn smaak, zijn fantasie. Een paar laarzen waar geen enkel ander paar van is.
Wat mij veel minder of eigenlijk helemaal niet trekt, is het ontwerpen voor de massa. Mijn laarzen hoeven niet in grootproductie en in zoveel mogelijk winkels. Dat laat ik lekker aan anderen over. Laat mij maar een op een werken vanuit mijn ateliertje, heerlijk.
Mocht zich toch zoiets aandienen, tja, je weet maar nooit, dan doe ik het wellicht. Maar ik ga er niet naar opzoek.

Favoriete laars
Mijn favoriete laars is de cowboylaars. Die draag ik vrijwel dagelijks, ik heb er denk ik zo’n 30 paar van. Niet veel, als je dat aantal plaatst in de 550 paar schoenen die ik in z’n totaal heb. Maar dat komt, doordat de cowboylaars pas sinds een paar jaar mijn grote favoriet is. Daarvoor zijn giga blokhakken dik tien jaar lang mijn favoriet geweest.
Wat mijn wonderlaarzen betreft. Ik hou van al mijn gemaakte laarzen even veel, kiezen is bijna onmogelijk. De nummer een, als ik toch moet kiezen, is de Lingerielaars. Die is zo lekker van vorm, van kleur, ziet eruit als een snoepje dat je wilt opeten. Ja, een fijne laars!

Anekdotes
Die zijn er zat. Maar ik neem de meest recente. In het najaar van 2008 besloot ik een paar schaatslaarzen te gaan maken. Ik had nog tweedehands ijzers liggen en zag de laarzen er al boven. Eenmaal af kregen we sinds lange tijd hier in Nederland een heuse schaatswinter. Dat vind ik wel het leukste dat me recentelijk op laarzengebied is overkomen. Alsof ik het rook, dat het zo ging vriezen en kraken!
Maar goed, ik had 20 jaar niet op schaatsen gestaan en was als kind niet echt een schaatswonder. Het feit wil, dat op het werk (de orthopedie) een redelijk grote vijver in de tuin ligt en die was bevroren. Mijn collega’s hebben me lopen pushen daarop te gaan schaatsen met mijn laarzen. Uiteindelijk ben ik gezwicht en heb er geen spijt van. Zo op het ijs te krabbelen met mijn bibberende beentjes in mijn eigengemaakte schaatslaarzen, dat was zo’n mega-ervaring! Iedere keer dat ik een nieuw gemaakt paar laarzen aantrek en erop ga lopen, is heel erg speciaal. Maar dit overtrof alles.
Die nacht droomde ik dat ik met de schaatslaarzen over de vijver zoefde, waar ik als kind op schaatste. Ik kon geweldig schaatsen en iedereen bewonderde me. Die droom bezorgde me na het wakker worden een vette glimlach op m’n gezicht, de rest van de dag.

Dromen
Toen ik mij nog niet met het schoenmaken bezighield en op de havo zat, heb ik als eindexamenwerkstuk voor handvaardigheid, een stoel van multiplex gemaakt, in de vorm van een hooggehakte schoen. Toen al droomde ik van schoenen.
Sinds ik daadwerkelijk met het ontwerpen en maken van laarzen bezig ben, beperken mijn dromen zich niet tot dagdromen over laarzen. In mijn slaap beleef ik de wildste avonturen in schoenenland. Gelukkig heb ik alles tot nu toe opgeschreven.
Vier van de honderden dromen;
• Ik liep op de wallen en hield stil bij een peepshowhokje met een rood gordijntje ervoor. Ik gooide een muntstuk in de muur en ik gluurde enthousiast door de kijker naar binnen. En wat kwam daar tevoorschijn van achter de gordijntjes? Een paar hooggehakte kaplaarzen, ronddraaiend op een plateautje.
• Ik liep langs een rivier en ontmoette er een oud schoenmakertje, dat zijn werkplaats aan het water had. Zijn schoenmakersgereedschap kon drijven op water en daarom had hij alles op de rivier uitgestald. Ik erfde dat gereedschap, dat van goud was en waarmee je de mooiste schoenen van de hele wereld kon maken.
• Een aantal volwassenen stond in een kring en aan hen werd stuk voor stuk gevraagd wat ze later worden wilden. Alsof ze nog kinderen waren op de basisschool. Toen het de beurt aan mij was zei ik heel luid en duidelijk; “Ik wordt ambachtelijk schoenmaker!”.
• Jan Jansen begeleidde mij bij mijn wonderlaarzen. Hij zei tegen me; “Nadat je schaatslaarzen af zijn ga je het anders aanpakken, daar ben je aantoe, aan het echte, volwassen werk.” Daarna zaten we samen gierend van de lach in een heftige kermisattractie.

Toekomst
Ik hoop dat ik voor de rest van mijn leven laarzen (en schoenen) kan maken. Dat ik voor altijd deze diepgewortelde passie mag uitleven. In welke vorm dan ook. Als al die rare kleuren en vormen in mijn hoofd maar in een paar wonderlaarzen gestopt kunnen worden. Zo lang als ik leef.

Vanaf 10 februari t/m 15 maart 2009 kun je bijna alle Wonderlaarzen bekijken in het Schoenenmuseum in Waalwijk!